
Monika Olejnik Monika Olejnik. Prosto w oczy. Witam Państwa. Przewodnicząca KRRiT Elżbieta Kruk, przewodnicząca czy nie? Bo nie jestem pewna?
Elżbieta Kruk Na razie tak.
Monika Olejnik Jeszcze na razie przewodnicząca. I redaktor naczelny tygodnika Polityka, Jerzy Baczyński. Porozmawiamy dzisiaj o granicy wolności słowa. Zdarzyło się ostatnio kilka przypadków urzędów w wolność słowa. Może powiemy o tym ostatnim. Wydawca postanowi a w zasadzie rozkazał dziennikarzom wyciąć felieton Manueli Gretkowskiej z miesięcznika Sukces. Nie wiem czy Państwo zobaczą, nożyczkami do tapet wycięte tenże felieton. A tak się stało, że Manuela Gretkowska dwa miesiące temu napisała felieton o braciach Kaczyńskich i tam napisała w jaki sposób ich mama zarządała domem i tak dalej. Ten felieton nie spodobał się Pani Kamińskiej z kancelarii prezydenta. Napisała do redaktor naczelnej Sukcesu, że jest to pseudointelektualny bełkot naszpikowany kłamstwami i wydawca się zdenerwował, że Pani Manuela Gretkowska znowu pisze i wycięto. Czy znają Państwo takie przypadki w historii naszej Polski, że wycinano strony?
Jerzy Baczyński Rzecz jest bez precedensu. Przepraszam, że ja pierwszy zabieram głos ale ja z prasa mam dłużej do czynienia niż Pani przewodnicząca. Kolega przypominał mi jedno zdarzenie jeszcze z głębokich czasów PRL-u, kiedy w jakiejś książce ukazało się zdanie, czy też miało ukazać się zdanie, że ta myśl pochodzi z Marksa ale przez błąd drukarzy nie wydrukowano litery k, i wyszło na to, że ta myśl pochodzi z Marsa. Wywołało to panikę wśród wydawców. Wynajęto żołnierzy i pracowicie przez noc wycinano te stronę w kilkudziesięciu egzemplarzy tej książki, po to żeby wkleić te już prawidłową. Od tamtej pory już o niczym takim nie słyszałem i szczerze mówiąc jest to zupełne kuriozum. Ja jestem niemal zszokowany i dodam tyle, że jest mi po prostu ewstyd. Wstyd za Pana Jakubasa, wydawcę pisma Sukces bo jego reakcja z tego co wiem, to była jego decyzja o przeprowadzeniu tej dziwnej operacji wycinania tej strony nożykiem do papieru, narusza fundamentalne zasady wydawania prasy również te, które myśmy jako wydawcy ze sobą uzgodnili. Jedna z tych zasad mówi, że wydawca nie ingeruje w proces produkcji pisma. Że od tego jest redaktor naczelny. Wydawca zapewnia tylko do wydawania gazety.
Monika Olejnik To, co się stało...tak że wydawca....
Jerzy Baczyński Ja mam pewne domniemania ponieważ Pan Jakubas oprócz tego, że jest wydawcą pisma Sukces jest także biznesmanem, który prowadzi dosyć rozległe interesy ze Skarbem Państwa. Zawsze prowadził. Jest między innymi właścicielem Mennicy Polskiej. Także Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego. I nie chcę tutaj domniemywać, ale wydaje mi się, że po prostu przestraszył się być może niechętnej reakcji polityków i zadziałał, tak jak zadziałał.
Monika Olejnik Nożykami do tapet. A Pani przewodnicząca jak odbiera taką ingerencję?
Elżbieta Kruk Ja, przede wszystkim zakładając, że to jest oczywiście prawda, że to tym nożykiem wycinano. Dobrze, proszę zważyć, że ja mam doświadczenie z mediami. Niejednokrotnie słucham o sobie i innych politykach. Słucham, czytam nieprawdę. Oczywistą nieprawdę, która niestety nie sposób nawet tego sprostować. Choćby do Newsweeka wysłałam ostatnio sprostowanie. I ani sprostowania. A następne artykuły bez komentarza drugiej strony,. Zakładając, że to byłaby prawda, to oczywiście wydarzenie skandlaicznie. Ja bym się nie cofała, Panie redaktorze jednak tak daleko. Pan Jakubas jest też myślę, dosyć specyficznym wydawcą. Mieliśmy już inne doświadczenia. Parę lat temu, kiedy Pan Jakubas kupił Życie Warszawy odeszła większość redakcji, w tym między innymi Bronisław Wildstein z tej redakcji. Dlatego, że Pan Jakubas postanowił wydawać polecenia dziennikarzom jak mają pisać. I, że mają prezentować lewicowy punkt widzenia.
Monika Olejnik No właśnie, a tutaj właśnie...
Elżbieta Kruk To może dlatego. To może to pokazuje specyfikę wydawcy. A tutaj, co Pan redaktor podkreślił biznesową stronę, jakby przestrasznie czy oczekwanie. Ja myślę, że to jest przypadek dosyć ciekawy i wart omówienia. Dlatego, że zbyt mało mówimy w debacie publicznej o interesach innych niż politycznych, które mogą wpływać na przekaz informacji. Choćby jedno z uzsadnień istnienia mediów publicznych, jeśli działają prawidłowo, oczywiście. Jest taki, że one mają być,między innymi gwarancją pluralizmu informacji. Dlaczego? Dlatego, że łatwo sobie wyobrazić, że wydawcy czy też nadawcy prywatni pilnując swoich interesów już nie politycznych mogą tak dobierać informację, aby te interesy....
Monika Olejnik Tak, ale ja bym teraz powiedziała o innej historii, kiedy to niedwano Pani przewodnicząca ingerowała w to co się dzieje na antenie radia Tok Fm. Minowicie tam się ukazał wierszyk o prezydencie. Dosyć taki....
Jerzy Baczyński Ktoś powiedział...
Monika Olejnik Ktoś wypowiedział na antenie taki wierszyk.
Elżbieta Kruk Wulgarny.
Monika Olejnik O prezydencie. Nie pamiętam już tego wierszyka. Może nie będę go przytaczała.
Elżbieta Kruk Był wulgarny....
Monika Olejnik Ale zadzwonił słuchacz i powiedział o takim wierszyku. I Pani przewodnicząca zwróciła uwagę, że nie przysti, aby takie wierszyki znajdowały się na antenie. Szczególnie, kiedy obraża się głowę państwa. Druga ingerencja Pani przewodniczącej była właśnie też w radiu Tok Fm za obraze kościoła, kiedy to dwóch prowadzących rozmawiało na temat seksu przedmałzeńskiego.
Elżbieta Kruk To była ta sama skarga i ten sam list, który poruszał obie te sprawy w tej samej audycji. Jeśli wzwya się nadawcę by szanował prawa słuchaczy, to trudno nazwać to ingerencją. To nie pociągneło za sobą żadnej kary, więc jednak tego nie kwalifikuje...
Monika Olejnik No, nie ale to było upomnienie aby nie stosowano takich rzeczy w przyszłości.
Elżbieta Kruk To była reakcja Krajowej Rady czy tez przewodniczej na sposób traktowania słuchacza. Myśmy jednak mieli z taką oto sytuacją, ze w związku ze skargą słuchacza, postępowanie skargowe jest zawsze wszxczynane kiedy jest jakaś wątpliwość. Poprosilismy oczywiście o stanowisko nadawcy i nagranie tej audycji...
Monika Olejnik I Pani uznała, że to jest rażące.
Elżbieta Kruk Na pewno, może nie można uznac tego słowa, ale chciałabym zwrócić uwagę, że odpowiedź i stanowisko, którą otrzymaliśmy od nadawcy była taka, że słuchacz nie był dopuszczany do głosu dlatego, że głosił treści faszystowskie. I był wulgarny. Słuchacz bronił właśnie pewnych wartości nauki kościoła katolickiego. Jeśli to uznamy za wulgarne i treści faszystowskie, to rzeczywiście nie jesteśmy w stanie si ę porozumieć.
Monika Olejnik To co ma zrobić jeśli na przykład polityk obrazi kościól. Rozmawiając ze mną obrazi, to co ja mam zrobić, na przykład. Wyprosić go ze studia?
Elżbieta Kruk Wie Pani redaktor......
Monika Olejnik Nie wiem. Może mnie Pani ukarać za to, że w moim programie...
Elżbieta Kruk Ja poruszam jako przewodnicząca się w granicach stanowionego prawa. Ustawa o radiofonii i telewizji, a w szczególnosci artykuł 18 w sposób wyraźny wskazuje jakie wartości są prawem chronione. I Krajowa Rada jest zobowiązana do obrony tych wartości.
Jerzy Baczyński Tak. W zasadzie powinienem tak punkt po punkcie komentować, to co Pani przewodnicząca powiedziała i może jeszcze zacznę od wcześniejszego zdania na temat tych wydawców, jeszcze przy sprawie Jakubasa. Otóż, wie Pani wyciąganie ze sprawy Jakubasa wniosku, ze to jest pewna praktyka i, że trzeba się przyjrzeć wydawcom, ich biznesom, interesom...
Elżbieta Kruk Ja tego nie powiedziałam, Panie redaktorze.
Jerzy Baczyński Czy mogą ingerować w treść...
Elżbieta Kruk Tak to możlwie.
Jerzy Baczyński Jest pewną nadinterpretacją, dlatego że ten przypadek Jakubasa jest odosobniony. Ja sobie szczerze mówiąc nie przypominam takiego zdarzenia i wydaje mi się, że trudno byłoby przeprowadzić tezę, że wydawcy ingerują w treśc przekazu....
Monika Olejnik Reklamodawcy, były momenty, że chcieli kierować.
Jerzy Baczyński Czyli rozumiem tutaj nie ma sporu. Natomiast w sprawie Tok Fm. Wie Pani, to jest tak, że jest kilka rzeczy w Pani wystąpieniu wątpliwych. Po pierwsze, jeśli słuchacz poczuł się urażony, że urazono jego uczucia religijne, to od tego jest procedura, z której zresztą słuchacze niejednokrotnie korzystali wniesienia sprawy do sądu o obrazę uczuć religijnych. Szczerze mówiąc, nie bardzo wiem dlaczego Pani się powołuje na ten tryb skargi. To jest też dosyć wątpliwe. Dlaczego Pani w imieniu słuchacza wystąpiła z połajanką wobec Tok Fm. Po drugie...
Elżbieta Kruk Skarga jest skargą, Panie redaktorze.
Jerzy Baczyński No tak. Skarga jest skargą. To znaczy, zgodziła się Pani z tą skargą, z terścią tej skargi.
Elżbieta Kruk Oczywiście i wcale się tego nie wypieram. Trzeba tylko pamiętać, Panie redaktorze, bo tutaj nie wprowadzajmy pewnego zamieszania. Skarga to jest pewne pojęcie z zakresu działania administracji. Mamy kodeks postępowania administracyjnego i to się w tym zakresie postępowania administracyjnego mieści.
Monika Olejnik Ale w ten sposób zdejmujemy wszystkie audycje satyryczne. Bo mogą obrażać uczucia religijne...
Elżbieta Kruk Pani redaktor, nikt nie krytykuje satyry. Tyle tylko, że konwencja nie jest wystarczającym uzasadnieniem do przekraczania norm prawnych.
Jerzy Baczyński Ale....nie. Ja pamiętam w tym wystąpieniu bo je znam. Pani zwróciła uwagę na dziennikarze w tym programie zachowywali się nierzetelnie, nie obiektywnie, o ile pamiętam. A program radiowy służy przekazywaniu rzetelnej informacji. Otóż w przypadku programów satyrycznych taka reguła nie działa. Satyra polega na przejaskrawieniu a często wykrzywianiu rzeczywistości w celu rozbawienia publiczności. Prawo do satyry jest także chronione, i przepraszam że tak powiem, ale w konwencji Praw człowieka i obywatela przyjętej przez ....
Elżbieta Kruk Ale ja nie podważałam prawa do satyry czy żartu.
Jerzy Baczyński Nie chcę domniemywac, że akurat w tej sprawie zabrakło Pani humoru.
Elżbieta Kruk Pan nie chce domniemywać, Panie redaktorze ale Pan przekłamuje.
Monika Olejnik A czy teraz Pani przewdonicząca słucha tych aducji i sprawdza czy dziennikarze wypełniają Pani prośbę i z kogo drwią i z kogo się smieją?
Elżbieta Kruk Pani redaktor, my mamy dwie podstawy do wszczęścia postępowania. To są oczywiście skargi słuchaczy, instytucji i tak dalej. I mamy własny monitoring prowadzony w jakimś tam ograniczonym zkaresie. Ze względów oczywistych są to ograniczenia takie, jakie są niedostateczne w tym zkaresie, według mnie, narzędziem jest Biuro Krajowej Rady.
Monika Olejnik A gdybym ja, jako, przepraszam, słuchacz albo telewidz złożyła skargę do Krajowej Rady, że obraziły mnie słowa polityka, który w jakies audycji coś powiedział, to co Pani by zrobiła?
Elżbieta Kruk Pani redaktor, nas przede wszystkim interesują nie głosy uczestników audycji, jeśli sa nadawane na żywo. b>Monika Olejnik Ale w tym przypadku tak było. To był program na żywo i to byłe telefon od słuchacza.
Elżbieta Kruk W tym przypadku, była to obrona, to jest właśnie przekłamywanie rzeczywistości, była to obrona praw słuchacza, które według mnie zostały naruszone. Bo jeśli nie dopuszcza się do głosu kogoś za to, że prezentuje poglądy inne niż prowadzący audycję....
Monika Olejnik Nie, ale ja mówię o tym wierszyku teraz.
Elżbieta Kruk Ten wierszyk był jednym z elementów. Podstawową sprawą...
Monika Olejnik Obraził głowę państwa według Pani, więc teraz ja jako telewidz zgłaszam do Pani przewodniczącej sprawę, że jakis polityk obraził moje uczucia religijne.
Elżbieta Kruk To nie jest kompetencja Krajowej Rady.
Monika Olejnik A dlaczego nie? Ja składam skargę jako słuchacz.
Elżbieta Kruk Za treści odpowiadają nadawcy. Nie politycy, nie słuchacze, nie ci którzy występują na żywo...
Jerzy Baczyński To czego oczekuje Pani od nadawcy w takim razie? Żeby ukarał dziennikarza, który prowadzi ...
Elżbieta Kruk Ja próbowałam, ale jeszcze raz. Przede wszystjkim artykuł 18 ustawy. Żeby nie być gołosłowną, pisze na przykład, stanowi na przykład, że audycje lub inne przekazy powinny szanować przekonania religijne odbiorcy. I takich przekonań Krajowa Rada ma obowiązek bronić.
Monika Olejnik Moje przekonania uraził minister kancelarii prezydenta Andrzej Urbański, który powiedział, że jednej kardynał nie będzie decydował o sytuacji politycznej w Polsce. I to obraziło moje uczucia. I co ja mam teraz zrobić z tym faktem?
Elżbieta Kruk Krajowa Rada nie jest zainteresowana tym co powiedział Pan Urbański...
Monika Olejnik Acha...
Elżbieta Kruk My oczywiście możemy reagować tylko w stosunku do nadawców.
Monika Olejnik A gdyby słuchacz zadzwonił i to powiedział?
Jerzy Baczyński A jeśli ja, jako słuchacz zadzwonię i powiem, że mnie obrażają jakieś treści wygłoszone w Radiu Maryja. Czasami mnie obrażają. Czy podjęłaby Pani interwencję?
Elżbieta Kruk Jeśli złoży Pan skargę to podejmiemy działania w sposób oczywisty.
Monika Olejnik Kazimiera Szczuka obraziła według Pani, Panią Magdę Buczek za to, że ją przedrzeźniała i obraziła uczucia religijne. Prawda? To moje uczucia religijne też zostały obrażone.
Elżbieta Kruk Pani redaktor, ale nie mylmy podstawowych pojęć. Krajowa ada jest uprawniona i zobowiązana do kontroli nadzoru nadaqwców. Nie polityków, nie słuchaczy. Nadawców. I jeśłi chodzi o przypadek....
Monika Olejnik Dziennikarzy też...
Elżbieta Kruk Tak, Pani redaktor ale ja broniłam praw tego słuchacza, które w naszym rozumieniu zostały ograniczone przez prowadzących audeycję. Jeśli chodzi o przypadek Kaziemiery Szczuki to była to adycja nie na żywo. Ale nagrana...
Monika Olejnik Ale Pani Szczuka nie wiedziała, że Pani magda jest niepełnosprawna.
Elżbieta Kruk Być może, ale określenie stara dziewczynka bierze się skądś i analiza tej adycji nie przekonała Krajowej Rady.
Monika Olejnik Pomimo, że Pani Szczuka mówiła, że nie wiedziała, że Pani Magda jest niepełnosprawna?
Elżbieta Kruk Nie przekonało. Jednak padło tam stwierdzenie stara dziewczynka. Pani redaktor, gdyby Pani posłuchała Pani Madzi Buczek w radiu Maryja, to pewnie by Pani pomyślała, że to jest dziecko. Bo ja też słuchałam. Jeśli Pani by ją zobaczyła...
Monika Olejnik Nie widziałam, ale słuchałam.
Elżbieta Kruk Ale nie użyłaby Pani słowa stara dziewczynka.
Jerzy Baczyński Rada Etyki Mediów, która często jest bardzo surowa wobec ludzi. Dziennikarze często się skarżą, że niesprawiedliwie. Akurat w tej sprawie zabrała głos docyś jednoznacznie. Powiedziała, że nie zgadza się z tak wysoką kara nałożoną na Polsat bo to jest wyraźny nacisk na wydawcę, żeby wpływał cenzurująco na dziennikarzy. A przypomnę jeszcze, że niedawno przewdoniczący Pani partii, a jest Pani politykiem PIS mówił, że trzeba wziąć w obronę dziennikarzy przed nadawcami i wydawcami, którzy tłamszą ich wolność. A cóż innego Pani robi? Naciska na wydawców po to aby oni ingerowali w program...
Elżbieta Kruk Panie redaktorze...
Jerzy Baczyński Aby karali prowadzących?
Elżbieta Kruk Wolność słowa jest jedną z wartości podstawowych. Ale każda wartość nie jest bezwarunkowa. Bo pociąga za sobą odpowiedzialność i obowiązki. Tak, jak każde prawo pociąga za sobą prawa i obowiązki.
Monika Olejnik Bardzo przepraszam ale musimy kończyć.
Jerzy Baczyński Jak nasi politycy będą bronić wolności słowa to może by zaczęli od siebie.
Monika Olejnik Elżbieta Kruk przewodnicząca KRRiT, Jerzy Baczyński i Monika Olejnik. Dziękuję bardzo.
ZAPIS VIDEO TU: http://ww6.tvp.pl/video/2006/03/29/67757/film.asf
